Natur Cymru

Rhifyn 31

Partneriaeth Anifeliaid Pori Ynys Môn

Mae llawer o’n cynefinoedd bywyd gwyllt cyfoethocaf wedi bod o dan bwysau o ganlyniad i ddefnydd dwysach o’r tir. Mae hyn weithiau’n cuddio’r faith bod y gwrthwyneb yn gallu achosi llawn cymaint o broblemau. Mae amaethyddiaeth wedi cefnu ar lawer o gynefinoedd agored anodd – hen laswelltiroedd, rhostiroedd a ffeniau, er enghraifft – am ei bod mor anodd eu rheoli, ac yn y pen draw nid ydynt yn gwneud synnwyr economaidd ychwaith. Mae Prosiect Anifeiliaid Pori Ynys Môn yn ail gyflwyno anifeiliaid pori ac mae hefyd yn helpu’r ffermwyr, fel y dywed Hilary Kehoe.

Crynodeb

Sand Dunes

Newid rheolaeth, newid byd?

Twyni tywod. I’r mwyafrif mae tywod yn codi atgofion am hafau hirfelyn tesog ar draethau euraidd, cri gwylanod, chwerthin plant a hufen iâ. I rai fel Angharad Evans, sy’n Swyddog Addysg gydag Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, mae yna ryfeddod yn y gronynau melyn yma a’r modd y maent yn gallu newid ardaloedd. Yn yr erthygl hon mae’n disgrifio rhywfaint o ecoleg twyni tywod ac yn edrych yn arbennig ar ddeinameg twyni yn ardal Harlech a’r gwaith arbrofol sydd wedi bod yn digwydd yno.

Yn ôl i'r brig

Farmers

Rôl allweddol ffermwyr prif ffrwd mewn cadwraeth

Fel arfer bydd cadwraethwyr yn canolbwyntio ar y gyfran fechan honno o ffermwyr sy’n rheoli eu tir ar gyfer bywyd gwyll, yn aml gyda chymorth cynlluniau amaeth-amgylcheddol. A yw hynny’n golygu nad oes gan y rhan fwyaf o ffermwyr ddim i’w gynnig? Mae hynny ymhell o fod yn wir, yn ôl Glenda Thomas.

Yn ôl i'r brig

Urban Clutter

Blerwch y dref yng nghefn gwlad

Mae’r dirwedd y mae gennym gymaint o feddwl ohoni’n gymysgedd o hanes naturiol a diwylliannol. Er hynny, mae dallineb esthetig yn difetha cefn gwlad, gan ei gwneud yn anos i werthfawrogi a mwynhau’r cyfoeth hwn. Mae Peter Ogden yn dadlau dros agwedd fwy graslon tuag at etifeddiaeth cefn gwlad.

Yn ôl i'r brig

Lapwing

Ffermio a bywyd gwyllt - edrych o'r newydd

Ffermio yw’r dylanwad mwyaf ar y rhan fwyaf o’n tir a’i fywyd gwyllt. A all y sector amaethyddol sy’n cael ei gefnogi gan y Llywodraeth gynhyrchu bwyd yn effeithlon a chynnal amgylchedd sy’n gyforiog o fywyd gwyllt? Ar ddechrau’r degawd hwn, yr oedd gobaith mawr y gallai’r cynlluniau amaeth-amgylcheddol newydd helpu i gyflawni hyn. Mae’r gobaith hwnnw wedi pylu bellach, ond gallai datblygiad cynlluniau sy’n seiliedig ar dirwedd roi gobaith o’r newydd i ni, fel yr esbonia Jeff Davies.

Yn ôl i'r brig

Polecat

Cyd-fuddugwr y gystadleuaeth "Ysbrydolwyd gan Natur": Y ffwlbart Ewropeaidd - y rhywogaeth di-glod

Er bod sylw wedi’i roi i’r ffwlbart Ewropeaidd mewn erthyglau yn y cylchgrawn hwn yn y gorffennol, dylai’r creadur deniadol hwn sydd wedi ymledu o’i hen loches yng Nghymru, gael sylw yn y cyfryngau poblogaidd a chael ei wneud yn symbol o gadwraeth ym Mhrydain, yn ôl Owen Bidder.

Yn ôl i'r brig

Mayfly

Blodau, pryfed, llyfantod a physgod

Pat O'reilly yn canmol i’r cymylau y cynlluniau hynny sy’n lledaenu fel rhywbeth o fyd arall.

Yn ôl i'r brig

Mammals

Monitro Anifeiliad - llyg y dwr a'i ffrindiau

Mae arolygon anifeiliaid fel arfer yn golygu dal y creaduriaid, ac mae arsylwi ar ymddygiad mamaliaid bach swil fel llyg y dŵr yn brin. Llwyddodd y dulliau a ddefnyddiwyd mewn un astudiaeth i oresgyn y cyfyngiadau hyn ac arweiniodd at ganlyniadau diddorol dros ben, fel y dywed Rob Parry.

Yn ôl i'r brig