Natur Cymru

Rhifyn 38 Gwanwyn 2011

Cig Tir Comin yn adfywio’r rhostir

Mae cynllun o’r enw Cig Tir Comin yn Sir Benfro yn rhoi cyfle newydd i ffermwyr a rheolwyr rhostiroedd y sir gydweithio. ANDREW TUDDENHAM sy’n dweud yr hanes.

Crynodebau

Gwarchod natur ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro

Mae arfordir Sir Benfro yn hynod hardd. Ym Mhenfro y mae’r unig Barc Cenedlaethol ym Mhrydain a sefydlwyd ar sail ei arfordir ysblennydd, bron i 60 mlynedd yn ôl bellach. Mae natur wedi dylanwadu ar ddiwylliant yr ardal orllewinol hon, ac wedi denu miliynau o ymwelwyr – rhywbeth sy’n helpu i gynnal y cymunedau. Yma mae MIKE HOWE yn disgrifio sut mae’r Parc yn mynd ati i gynnal natur.

Yn ôl i'r brig

Penrhyn Marloes

Mae nifer o bobl yn croesi’r rhimyn tenau yma o dir sy’n pwyntio i gyfeiriad Ynys Sgomer, gyda’r bwriad o werthfawrogi rhyfeddodau’r ynys. Ond ychydig sy’n sylwi ar harddwch y penrhyn ei hun, sydd hefyd wedi’i amgylchynu bron iawn gan y môr. Diolch i brosiectau arloesol gan ffermwyr a chyrff cadwraethol, ceir yma lwybrau cerdded gwych a thoreth o fywyd gwyllt. MATT SUTTON a ANDREW TUDDENHAM sy’n adrodd yr hanes.

Yn ôl i'r brig

Risso's dolphin (c) Oliver Yates

Dolffiniaid Risso hudolus moroedd Cymru

Mae golygfeydd hardd a bywyd gwyllt amrywiol arfordir Cymru yn denu miloedd o ymwelwyr flwyddyn ar ôl blwyddyn. Creaduriaid morfilaidd yw un o’r prif atyniadau, gan ddenu pobl sydd eisiau gweld dolffiniaid trwyn potel enwog Bae Ceredigion. Ond ychydig iawn o bobl sy’n sylwi ar y dolffiniaid Risso hoffus. Un rheswm am hyn yw’r ffaith eu bod yn eithaf swil ac anodd eu gweld. Ond yn ôl PABLO LALOR, mae’n hen bryd inni ddechrau trysori’r creaduriaid annwyl yma.

Yn ôl i'r brig

Y gwanwyn ar arfordir Penfro

Er mwyn gallu gwerthfawrogi arfordir ysblennydd Sir Benfro a’i fywyd gwyllt, ewch i chwilio am eich esgidiau cerdded. Yma mae dau o gerddwyr profiadol, DAVID a MORAG PERROTT, yn mynd â ni am dro ar hyd eu hoff rannau o lwybr yr arfordir, o’i fan cychwyn yn Nhraeth Poppit ger Aberteifi yn y gogledd i gyrion Dinbych-y-pysgod yn y de.

Yn ôl i'r brig

Southern blue damselfly (c) Allan Brandon

Gwarchod mursennod Sir Benfro

Yn y gorffennol, roedd mursennod yn gallu manteisio ar weithgareddau pobl – er enghraifft ffermio neu dynnu clai – er mwyn creu cynefin delfrydol. Erbyn hyn, caiff eu cynefin ei adfywio mewn modd mwy bwriadol, ys dywed MATT SUTTON.

Yn ôl i'r brig

Eira cyntaf ac olaf Eryri 1941-2010

Nod Project Llên Natur Cymdeithas Edward Llwyd yw casglu a rhannu gwybodaeth am y berthynas rhwng pobl a’r amgylchedd naturiol o’u cwmpas. Ar wefan Llên Natur (www.llennatur.com) cewch lawrlwytho o, neu ychwanegu at, 35,000 o gofnodion allan o ddyddiaduron, yn ymestyn dros y ddwy ganrif a hanner a mwy ddiwethaf. Maent yn ymwneud yn bennaf â’r tywydd, amaethyddiaeth a’r amgylchedd. Ymysg y cofnodion hyn mae cyfraniadau gan bobl fu’n cadw cofnodion preifat ac sydd yn fodlon rhannu eu data â’r Prosiect. LES LARSEN, un o’r cofnodwyr dyfal hyn, a DUNCAN BROWN, cydlynydd Prosiect Llên Natur, sy’n sôn am gofnodion eira dros y 70 mlynedd diwethaf.

Yn ôl i'r brig

Tir cyfnewidiol i ystlumod pedol mwyaf Sir Benfro

Yma mae Bob Haycock yn cnoi cil dros y deng mlynedd ar hunain diwethaf a sut y mae cytref o ystlumod pedol mwyaf yng nghanolbarth Sir Benfro wedi addasu i amgylchedd cyfnewidiol a newidiadau yn eu safle clwydo – sef stablau sydd bellach yn westy a thŷ bwyta.

Yn ôl i'r brig